Historia

 

MÓJCZA

Wieś położona na niewielkim wzniesieniu, u podnóża Zaleskiej Góry i Góry Skała. W przeszłości nazwa wsi zapisywana była w formie Moycza, Moicza, Mojcza. Położona była przy starej "drodze publicznej", znanej już od 1271 r., prowadzącej z Kielc przez Zagórze, Suków na Radomice. Stąd zapewne obecność karczmy biskupiej poświadczonej przez przekaz Jana Długosza. Była to wtedy wieś biskupia, w zasięgu parafii kolegiaty kieleckiej, w kluczu kieleckim; miała dwa łany kmiece należące do biskupa, oraz dwa inne w posiadaniu wicedziekana kieleckiego, do którego należał również młyn, staw rybny i łan młynarski z młynem wodnym, oraz wspomniana karczma; pobierał również dziesięcinę z wszystkich pięciu łanów. W spisie poborowym z 1540 r. we wsi potwierdzone jest istnienie tych trzech łanów, jednakże jeden tylko łan zasiedlony przez kmieci

W rejestrze z 1573 r. wymieniono cztery łany kmiece, jeden wójtowski oraz dwóch rzemieślników - Podczas lustrowania klucza kieleckiego w 1645 r. były tu dwa łany - jeden zagrodniczy z 12 zagrodnikami i jeden łan wójtowski za przywilejem biskupa Szyszkowskiego; pod wsią czynna była huta ołowiu, rudę pozyskiwano na Wietrzni i Kadzielni w Kielcach, a zaangażowani w jej pozyskiwaniu byli mieszczanie kieleccy już od XVI do XVII w. W kolejnym opisie inwentarza z 1789 r. wspomniano we wsi szynk skarbowy, oraz folwark należący do wikariatu kieleckiego.

Przed urządzeniem wsi, na początku XIX w., osada miała kształt owalu, otoczonego ogrodami, w miejscu, zabudowa miała układ chaotyczny, a trzy drogi krzyżowały się ze sobą, tworząc kształt trójkąta.

W części zwanej dziś Stara Wieś leżącej na dawnym miejscu, po stronie wschodniej drogi, stał jeszcze w 1914 r. niewielki, drewniany dworek folwarczny, z którego według opinii mieszkańców pozostały obecnie pozostałości stodoły i stawiska, widocznego na Mapie Galicji Zachodniej. Teren folwarku został przed 1911r. rozparcelowany, a cała wieś uporządkowana w formie długiej ulicówki.